Rousing Qənes

5 Rousing Qənes

 

A person listening to a good BaläQəne  will be engrossed by the flow of his poetry, the movement of his body, and the delivery of the words. Even when not understanding the language, one is captivated by the strutting and boasting action of the BaläQəne and is urged to applaud.   

 

ሀ. ʾäläqa Lämma’s ʾäs’rä nəgus (መጽሐፈ ትዝታ ዘአለቃ ለማ ኃይሉ ወልደ ታሪክ፣ መንግሥቱ ለማ እንደጻፈው)

 

ምኒልክ ግበር ላዕለ ሮምያ መጠነ እዴከ ትክል፣

አምጣነ ለአጺድ በጽሐ ማእረራ ወመዋዕሊሃ ለኃጉል፣

ዓዲ ተዘከር ውስተ ወንጌል፣

ላዕለ ሮምያ በለስ ኢሀሎ አስካል፣

ከመ ይቤ ወልደ ያሬድ ቃል፡፡

 

`       Menelik, with your might strike Rome

        Since her short days/ fruits are ready to be harvested

        Also remember in the Gospels

        That Rome/ fig tree has no fruits

        As has said Yared’s son / Christ.

       

The Säm recalls Christ’s teaching that a fig tree without fruits will be cut down.  So the BaläQəne, ʾäläqa Lämma, is urging Menelik to destroy Rome (Italy) since she has no fruits and is on the verge of falling down. This Qəne was presented on July 20, 1891 at the Holy trinity Church in Addis Ababa. At that time, Emperor Menelik had amicable relations with Italy and those who heard this Qəne were predicting a future war between the two countries. In 5 years time, just as the Qəne predicted there was a war at Adwa and Menelik destroyed the Italian Army.

 

ለ. የአባ ባህራን አማርኛ ግጥም (ደሴ፣ ጥር 18 ቀን 1991 ዓ.ም. የሰባር አጽሙ ጊዮርጊስ) (የኢትዮ-ኤርትራ ጦርነት ሊጀመር የተቃረበበት ወቅት ነበር)

 

የጥንት ወዳጆችህ እኛ ያዳም ልጆች የሰማዩን ስቃይ ባይናችን እንዳናይ፣

ጊዮርጊስ ቶሎ ና በነጭ ፈረስ ላይ፡፡

በነጭ ፈረስ ላይ ኸደ ገሠገሠ፣

ለጠራው ሰው ሁሉ ጊዮርጊስ ደረሠ፡፡

ሞት አይቀርምና የዚያ የጭንቁ ለት ጊዮርጊስ አደራ፣

ቶሎ ድረስልን በረህ እንዳሞራ፡፡

 

አርበኛው ጊዮርጊስ ከሠራዊቱ ጋር በጦር ሜዳ ወርደህ ኃይልህን ግለጠው፣

የኃያላኑን ልብ በሞራል ቀስቅሰው፡፡

ቀስቅሰው በሞራል የኃያላኑን ልብ፣

እንዳይገባ ጠላት አገር እሚያጠፋ እኛን እሚያሰድብ፡፡

 

አርበኛው ጊዮርጊስ የኢትዮጵያ ፀሐይ የልዳው አርበኛ

በጦርሜዳ ወርደህ መንጥረው ዘርዝረው፣

አንድደው አብርደው፣ አንጉደው ነጉደው

ነበልባሉ ይውረድ ነበልባሉ ይውረድ

ለበረደው ይውረድ፣ ለነደደው ይብረድ፡፡

 

ይኸ አማራው ክልል የጀግናው መነሻ ሰቆጣና የጁ ራያና ቆቦ መቄትና ላስታ… መና መቀጣዋ ጸለምትና ደባርቅ  ቡግና ደብረ ሮሃ አምደወርቅን ወርደህ…አሻግረህ ተከዜ ንገር ለበለሳ፣

ዘራፍ በል አርበኛ ዘራፍ በል ተጋዳይ ዘራፍ በል ተነሳ፡፡

 

ጋይንትና ፋርጣ ደንቢያና ወገራ፣

ውዶ አሞራገደል እስቴ አፈረኋናት ውቅሮና ጥናፋ ስማዳና ጫሁራ፣

አንዳቤትን ወርደህ አሻግረህ ጎጃምን ወረታና ደራ፣

ቦረናና ጃማን ንገረው ዳሞትን ቀስቅሰው ሳይንትን ዘራፍ በል ጃንሜዳ ወርደህ…

ዋድላና ደላንታ መቅደላና ተንታ አሻግረህ ዳውንትን ቀስቅሰው፣ ንገር ለበጌምድር፣

ዘራፍ በል አርበኛ ዘራፍ በል ተጋዳይ አገር ነጻ አይወጣም አገር ሳይሸበር::